Słowa na to, co robi twoja głowa.
Proste wyjaśnienia pojęć, które spotkasz w rozmowach o ADHD i produktywności, z linkiem do pełnego poradnika, jeśli go mamy.
- ADHD
- Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, zaburzenie neurorozwojowe, które wpływa na uwagę, poziom aktywności i kontrolę impulsów, a często też na planowanie i zarządzanie czasem. Diagnozę stawia wykwalifikowany specjalista.
- Blokowanie czasu
- Planowanie dnia przez przypisanie zadaniom osobnych bloków czasu.
- Body doubling
- Praca obok innej osoby, w tym samym pokoju albo przez rozmowę, żeby łatwiej zacząć i wytrwać przy zadaniu.
- Błąd planowania
- Nasza skłonność do zaniżania, ile potrwają nasze własne zadania, nawet gdy podobne już się przeciągały.
- Doom pile
- Sterta pomieszanych rzeczy odsunięta na bok zamiast odłożona na miejsce. Nie uporządkowane, tylko przeniesione.
- Dysfunkcja wykonawcza
- Trudność z funkcjami wykonawczymi, na przykład wiesz, co zrobić, ale nie możesz zacząć.
- Funkcje wykonawcze
- Umiejętności umysłowe, dzięki którym planujesz, zaczynasz, organizujesz, pamiętasz i zmieniasz zadania. Wiele trudności przy ADHD to trudności z funkcjami wykonawczymi.
- Hiperfokus
- Intensywna, pochłaniająca uwaga skupiona na jednej rzeczy, przy której znikają czas, głód i wiadomości. Częsty przy ADHD.
- Inicjowanie zadań
- Zdolność do rozpoczęcia zadania. To funkcja wykonawcza i częsty punkt zacięcia przy ADHD. Poradnik: Paraliż zadaniowy: gdy nie możesz zacząć
- Macierz Eisenhowera
- Siatka, która dzieli zadania na pilne i ważne, by zdecydować, co zrobić, zaplanować, przekazać albo odpuścić.
- Niedzielny reset
- Krótka cotygodniowa sesja, by posprzątać, zaplanować i przygotować nadchodzący tydzień.
- Otwarta sprawa
- Niedokończone zobowiązanie, które zajmuje miejsce w głowie, dopóki nie zostanie zapisane albo zrobione.
- Pamięć prospektywna
- Pamiętanie, by coś zrobić w przyszłości, na przykład wziąć lek o 8 albo odpisać po obiedzie.
- Pamięć robocza
- Umysłowy notatnik, który trzyma informacje, gdy ich używasz. Jest mały i łatwo się przepełnia przy stresie albo ADHD.
- Paraliż zadaniowy
- Poczucie utknięcia i niemożności rozpoczęcia czegokolwiek, często dlatego, że zadań jest za dużo albo pierwszy krok jest niejasny. Poradnik: Paraliż zadaniowy: gdy nie możesz zacząć
- Plan jeśli to
- Plan w formie „jeśli zdarzy się to, to zrobię tamto”. Nazywany też intencją implementacyjną. Zwiększa szansę, że to zrobisz.
- Plan wizualny
- Plan pokazany obrazkami, kolorami albo osią czasu zamiast listą tekstową, żeby ogarnąć go jednym spojrzeniem.
- Prokrastynacja
- Odkładanie zadania, które zamierzasz zrobić, nawet gdy spodziewasz się, że będzie gorzej. Często chodzi o unikanie emocji, a nie zadania. Poradnik: Jak przestać prokrastynować: co naprawdę działa
- Prokrastynacja snu z zemsty
- Siedzenie do późna, żeby mieć czas dla siebie po dniu, który wydawał się należeć do innych.
- Przełączanie zadań
- Przenoszenie uwagi z jednego zadania na drugie, co kosztuje czas i skupienie, zwłaszcza przy ADHD.
- Resztka uwagi
- Część uwagi, która po zmianie zostaje przy poprzednim zadaniu. Utrudnia skupienie się na kolejnym.
- Rutyna
- Ciąg kroków wykonywanych w tej samej kolejności o podobnej porze, żeby każdego dnia wymagały mniej myślenia.
- Stałość obiektu (co z oczu, to z serca)
- W codziennym języku o ADHD: zapominanie rzeczy, zadań albo ludzi, których nie widać. Ściśle biorąc, to pojęcie z rozwoju dziecka.
- Technika Pomodoro
- Praca w krótkich, skupionych sesjach, często po 25 minut, z krótkimi przerwami. Poradnik: Technika pomodoro: przewodnik na start
- Tryb czekania
- Niemożność zrobienia czegokolwiek pożytecznego przed wizytą albo wydarzeniem później w ciągu dnia.
- Wall of Awful
- Emocjonalny mur z dawnych porażek, zmartwień i poczucia winy, który narasta wokół zadania i utrudnia rozpoczęcie.
- Zjedz żabę
- Robienie najtrudniejszego albo najbardziej odkładanego zadania jako pierwszego w ciągu dnia.
- Zmęczenie decyzyjne
- Pogląd, że podejmowanie wielu decyzji pogarsza kolejne. Badania są niejednoznaczne, ale ograniczenie drobnych decyzji pomaga wielu osobom.
- Zrzut myśli
- Zapisanie naraz wszystkiego, co masz w głowie, żeby przestało krążyć i dało się uporządkować. Poradnik: Zrzut myśli: jak go zrobić i dlaczego uspokaja
- Łączenie nawyków
- Doczepienie nowego nawyku do już istniejącego, na przykład branie leku zaraz po zrobieniu kawy.
- Ślepota czasowa
- Trudność w wyczuwaniu, ile czasu minęło albo ile coś potrwa. Poradnik: Ślepota czasowa: dlaczego czas ci umyka